برای جنبشِ آزادیخواه و عدالتخواه بویژه فعالان چپ مهم است که در مبارزات خود در جهت ایجاد تغییر در عرصهِ ساختار سیاسی به نفع دمکراسی اجتماعی تاثیر گذار باشند.اگر در غرب، سمت و سویِ مبارزات در میانِ جنبشهای کارگری، فمینیستی و حقوق مدنی، عمدتا برای بهبودی شرایط مردم است، اما در کشورهای توسعه یابنده و اغلب استبداد زده، مبارزه برای دمکراسی و حقِ شرکت در تعیین سرنوشت اهمیتِ محوری دارد.
در آغاز همهی احزاب سوسیالیستی و سوسیال دمکرات اروپا دارای مواضع ضد سرمایهداری بودند و هدف آنها دامن زدن به انقلاب اجتماعی بود تا بتوان سوسیالیسم را در کشورهای پیشرفته اروپا پیاده کرد. اما پس از آن که احزاب سوسیالیستی و سوسیال دمکرات اروپا توانستند پس از جنگ جهانی یکم به تدریج به قدرت سیاسی دست یابند، دریافتند که نمیتوانند از یکسو با کسب اکثریت کرسیهای پارلمانی دولت را رهبری کنند و از سوی دیگر علیه همان دولت برای تحقق انقلاب اجتماعی مبارزه نمایند.
با این که دو رژیم نازی و استالینی از بین رفتهاند، گفتههای هانا آرنت، در بارهی پایههای ایدئولوژیک توتالیتاریسم و ویژگیهای توتالیترِ ایدئولوژی، اندیشهای را میسازند که همچنان امروزی است. برای شناخت از رژیمهای اقتدارگرای کنونی، نه تنها سکولار یا لائیک بلکه دینی یا تئوکراتیک، کتاب سیستم توتالیتر هانا آرنت و ایدههای بدیع آن از ارزش نظری و عملی والایی برخوردار است. در نقد و نفی «ایدئولوژی»ها و در پیریزی تئوری و عمل رهاییخواهانه از سلطههای گوناگون سیاسی، اقتصادی، ایدئولوژیکی، دینی و غیره، اندبشهی آرنت اساسی است و به یاری ما میآید.
رویداد شگفت انگیز اکتبر ۱۹۱۷ در ایران جورج کرزُن وزیر خارجه ی انگلیس درباره ی قرارداد ۱۹۱۹ به وزیران کابینه ی انگلیس چنین توضیح می داد که : “این قرارداد از آن رو لازم است که...
ندیشههای نوئی که در رابطه با نابسامانی اجتماعی و برای برونرفت از آنچنان وضعیتی بهوجود میآیند، بخشی از مبارزه طبقاتی را در جامعه طبقاتی بازتاب میدهند و فقط در آن رابطه قابل بررسیاند. دیگر آن که پیدایش رفتارها و منشهای نو و همچنین تولید فرآوردههای نو، خلق سبکهای ادبی و هنری نو نیز بازتابی است از درجه رشد تمدن بومی و جهانیاند و در آن رابطه میتوان ابعاد چنین نوآوریهائی را بررسی کرد.
چکیده آن که در بررسیهای خود نشان دادیم که دولت سکولار دولتی است که تا آنجا که ممکن است باید در جهت کاهش درجه نفوذ کلیسا، یعنی نهادهای دینی در نهادهای دولتی گام بردارد. هر چه ژرفای جدائی دولت و کلیسا بیشتر باشد، بههمان اندازه نیز دولت سکولار به هدف نهائی خویش، یعنی دولت لائیک نزدیکتر میشود.
